Strona glowna

80-lecie Zaślubiny Polski z Morzem

Miasto kaszubów i hallerczyków      Pamięć o błękitnym generale     Program uroczystości 10.2.2000roku

11 luty 1920 - Zaślubiny z Morzem

Generał Haller i pierwszy wojewoda pomorski Łaszewski w otoczeniu oficerów i rybaków.

WŁADYSŁAWOWO
MIASTO KASZUBÓW I HALLERCZYKÓW

     11 lutego 1920 roku Leon Torliński zachęcony fascynacją gości pięknem krajobrazu widzianego z pokładu "Gwiazdy Morza" zaproponował Hallerowi kupno ziemi. Generał nie od razu skorzystał z propozycji. Pierwszy ziemię od Torlińskiego kupił Bagiński - jeden z oficerów, który zapisał je w akcie notarialnym pod nazwą Hallerowo. Potem odsprzedał część Błękitnemu Generałowi i innym oficerom sztabu. W ten sposób powstała osada letniskowa Hallerowo, po której do dziś pozostał między innymi kilkakrotnie przebudowany pensjonat "Warszawianka" (dziś siedziba Służby Granicznej), Hallerówka i domek Dworzańskiego - adiutanta generała. Stało się Hallerowo ulubionym miejscem wypoczynku oficerów i ich przyjaciół. Na terenie dzisiejszego Ośrodka Przygotowań Olimpijskich Cetniewo znajdowała się jednostka szkoleniowa żołnierzy. W 1926 roku założono społeczne Towarzystwo Przyjaciół Hallerowa, z inicjatywy którego wybudowano kaplicę stanowiącą obecnie prezbiterium kościoła , które przyczyniło się do budowy stacji kolejowej Wielka Wieś - Hallerowo.
      Z jednej strony powstawała osada letniskowa , z drugiej konsorcjum polsko - francuskie budowało port rybacki, który na cześć króla Władysława IV i jego morskich planów nazwano Władysławowem. Uroczyste otwarcie nastąpiło 3 maja 1938 roku.
      Port stał się bezpieczną przystanią dla wielu rybaków i przyczynił się do rozwoju tych terenów. Istniejąca przy nim rybacko-rolnicza Wielka Wieś, o której pierwsza wzmianka pochodzi z 1284 roku, zaczęła się rozwijać w przyportowe miasto. Miasto, do którego ściągali Kaszubi, znajdując zatrudnienie w porcie i powstających przy nim zakładach przetwórstwa rybnego.
      Kaszubi mieszkający we Władysławowie, podobnie jak Hallerczycy , stworzyli własną organizację. W 1956 roku powstało Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie , które swym zasięgiem obejmuje całe Pomorze. Władysławowski oddział zrzeszenia powstał w 1977 roku. Najbardziej znaną imprezą organizowaną przez "nordowych" Kaszubów są "Kaszebsczi Bote pod Żaglama" , organizowane w lipcu każdego roku w Chałupach . Celem tych regat jest ratowanie zabytkowych łodzi i prezentacja rzemiosła rybackiego.
      Władysławowo, które otrzymało prawa miejskie w 1963 roku, w 1973 herb, a w 1993 hejnał, powstało z dwóch osad Hallerowa i Wielkiej Wsi. Jest wiec miastem Kaszubów i Hallerczyków. I jakby na potwierdzenie tego przy głównych traktach do plaży przy ulicy Sportowej i Morskiej stoją dwa pomniki Antoniego Abrahama - Kaszuba walczącego o polskość tych ziem i gen. Józefa Hallera - człowieka nie stąd, ale który tą ziemię pokochał i może niedługo, ale tu mieszkał.
     

TOP


PAMIĘĆ O BŁĘKITNYM GENERALE

      Po II wojnie światowej generał Haller stał się człowiekiem "urzędowo wymazywanym" z ludzkiej pamięci. Jego dom wraz z budynkiem adiutanta Dworzańskiego został przeznaczony do kwaterunku i niszczał. W "Warszawiance" - pensjonacie Bagińskich zorganizowano strażnicę Wojsk Obrony Pogranicza. Hallerowo zniknęło.
      Kto przywrócił pamięć o Błękitnym Generale we Władysławowie ?
      Domki Hallera i Dworzańskiego przeznaczono na siedzibę Nadmorskiego Parku Krajobrazowego. Były dyrektor parku pan Tadeusz Rewoliński po wyremontowaniu domków przyczepił na jednym z nich napis "Hallerówka" zgromadził pamiątki po generale i zorganizował izbę pamięci.
      W roku 1991 z inicjatywy Komitetu Obywatelskiego "Solidarność" reaktywowano Towarzystwo Przyjaciół Hallerowa ( założone przez Hallerczyków w 1926 roku). W tym samym roku Uchwałą Rady Miejskiej we Władysławowie powołano zespół ds. sprowadzenia prochów gen. J. Hallera. Niestety działanie te nie przyniosły oczekiwanych skutków. Prochy Hallera spoczęły w Krakowie. Mieszkańcy Władysławowa musieli zadowolić się przemianowaniem ulicy 22-Lipca na ulicę gen. Hallera.
      W 1993 roku TPH powołało Społeczny Komitet Budowy Pomnika Gen. Józefa Hallera, który gromadził fundusze ze składek społeczeństwa, organizacji (w tym także polonijnych) z całego świata. Pomnik został odsłonięty w sierpniu 1995 roku . Jego autorem jest artysta -rzeźbiarz Stanisław Szwechowicz.
      W osiemdziesiątą rocznicę zaślubin Polski z morzem z inicjatywy T.P.H. i władz Miasta Władysławowa powstanie w Hallerówce udostępnionej miastu przez Nadmorski Park Krajobrazowy Muzeum gen. J.Hallera i Błękitnej Armii. Doczeka się wiec Władysławowo własnego muzeum, które będzie o tyle ciekawsze, że obok ekspozycji poświęconych generałowi w Błękitnym Domku kpt. Dworzańskiego podziwiać będzie można wystawy przyrodnicze Nadmorskiego Parku Krajobrazowego.

TOP


PROGRAM UROCZYSTOŚCI W DNIU 10 LUTEGO 2000 ROKU


Gdańsk
Godz. 8.00
Dworzec główny PKP
Uroczyste przekazanie pierścieni zaślubinowych Premierowi RP Jerzemu Buzkowi przez Prezydenta Gdańska Pawła Adamowicza
Wyjazd pociągu specjalnego do Pucka
Puck
Godz. 10.00
Dworzec PKP
Uroczyste przywitanie gości przez władze państwowe i samorządowe
Przemarsz na rynek staromiejski
Rynek Staromiejski
(Plac Wolności)
Główne uroczystości patriotyczno-religijne z udziałem Kompanii Reprezentacyjnej Marynarki Wojennej
Wręczenie pierścieni Ligi Morskiej
Godz. 11.00 Msza św. koncelebrowana z udziałem Prymasa Polski Kardynała Józefa Glempa
Przemarsz do portu rybackiego
Port rybacki Ponowienie symbolicznego aktu Zaślubin Polski z Morzem w oprawie ceremoniału wojskowego
Wręczenie medali i oficjalnych pamiątek zaślubinowych Gościom Honorowym
Raut w Harcerskim Ośrodku Morskim
Przejazd pociągiem do Władysławowa
Władysławowo
Godz. 14.30 Uroczystości patriotyczne w porcie w asyście Marynarki Wojennej
Złożenie kwiatów pod pomnikiem gen. Józefa Hallera
Otwarcie Muzeum gen. Hallera
Uroczysty obiad w Ośrodku Przygotowań Olimpijskich Cetniewo

TOP

Powrót

 

site powered by INFO SERVE